26 Şubat 2011 Cumartesi

Xocalı Soyqrımı heç vaxt unudulmayacaq

26 fevral ermənilərin Sovet Ordusu ilə birgə törətdikləri “Xocalı Soyqrımı”nın ildönümü münasibəti ilə respublikamızın və dünyanın bir çox ölkələrində olduğu kimi “ Çağ”Öyrətim İşlətmələrinin bütün tədris müəssisələrində, Azərbaycan-Türkiyə Özəl Liseylərində, eləcədə “Qafqaz” Universitetində “Araz” Kurslarında o faciəli günlərin xatirəsinə həsr olunmuş anım mərasim keçirilib. 
  
Mərasimlərdə çıxış edənlər baş vermiş Soyqrım haqda ətraflı danışaraq bildiriblər ki, 1988-ci ildən başlamış Ermənistan - Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi dövründə ən müdhiş, faciəli, tarixdə analoqu çox az olan hadisələrdən biri Qarabağın ən qədim insan məskənlərindən biri olan Xocalıda baş vermiş soyqırım olmuşdur. Xocalı faciəsi XX əsrin ən dəhşətli və ən qəddarcasına törədilmiş Xatın, Xirosima faciələri ilə eyni səviyyədə durur.
Xocalı, Xankəndi şəhərindən 14 km şimal-şərqdə yerləşir. 1992-ci ilin qanlı faciəsinə kimi Xocalıda 7 min əhali yaşayırdı. Məlum hadisələr dövründə Ermənistandan, qonşu Xankəndindən ermənilər tərəfindən didərgin salınmış xeyli azərbaycanlı və 1989-cu ildə Fərqanədən qovulmuş məhsəti türkləri də məskunlaşmışdılar.
1992-ci il fevralın 25-dən 26-sına keçən gecə erməni silahlı dəstələri Xankəndi şəhərində yerləşdirilmiş keçmiş SSRİ-nin 366-cı motoatıcı hərbi alayının köməyi ilə silahsız və köməksiz Xocalı şəhərinə hücum etmişlər. Əvvəlcə şəhər dörd tərəfdən erməni qoşunları tərəfindən əhatə olunmuş, sonra isə Xocalıya artilleriya və ağır hərbi texnikadan güclü və amansız atəş açılmış, az bir vaxt ərzində şəhərdə yanğın baş vermiş, şəhər tamamilə alova bürünmüşdür. Şəhərin müdafiəçiləri və yerli əhali buranı tərk etməyə məcbur olmuşlar. Fevralın 26-sı səhər saat 5-ə kimi şəhər erməni işğalçıları tərəfindən zəbt edilmişdir. Bir gecənin içərisində qədim Xocalı yerlə yeksan edilmişdir. Şəhəri tərk etməyə məcbur olan əhali dağlara, meşələrə qaçmışdır. Hər tərəfdə silahlı ermənilər dinc əhalini güllələyir, onlara amansız divan tutmuşdular. Beləliklə, soyuq, qarlı fevral gecəsində nə qədər qız-gəlin əsir düşdü, girov oldular. Nə qədər insan erməni silahından yayınıb meşələrə, dağlara qaçsalar da onların çoxu soyuqdan, şaxtadan məhv oldular…
Cinayətkar erməni ordusunun vəhşiliyi nəticəsində Xocalı əhalisindən 613 nəfər öldürülmüş, 487 nəfər şikəst olmuş, 1275 nəfər dinc sakin - qocalar, uşaqlar, qadınlar əsir götürülərək ağlasığmaz erməni zülmünə, təhqir və həqarətlərinə məruz qalmışlar. 150 nəfərin taleyi hələ də məlum deyildir.
Bu əsl soyqırım idi. Xocalıda öldürülmüş 613 nəfərdən 106 nəfəri qadın, 63 nəfəri uşaq, 70 nəfəri qoca insanlar olmuşlar. Xocalı faciəsində 8 ailə bütövlükdə məhv edilmiş, 24 uşaq hər iki valideynini, 130 uşaq isə valideyinlərindən birini itirmişdir.
Bu cinayətdə 56 nəfər xüsusi qəddarlıqla və amansızlıqla qətlə yetirlimişdir. Onlar diri-diri yandırılmış, başları kəsilmiş, üzlərinin dərisi soyulmuş, körpə uşaqların gözləri çıxarılmış, süngü ilə hamilə qadınların qarınları yarılmışdır. Ermənilər hətta meyitləri də təhqir etmişlər…
Azərbaycan xalqı və onun dövləti Xocalı Soyqrimini heç vaxt unutmur və unutmayacaqdır.
 

ELM VƏ TƏHSİLDƏ İNFORMASİYA-KOMMUNİKASİYA TEXNOLOGİYALARININ TƏTBİQİ II Beynəlxalq Konfransın Materialları (II KİTAB)



Qafqaz Universiteti
Səhifə sayı: 522
Format: A4
Nəşr ili: 2007
Faylın həcmi: 9.7 MB
20 dəfə yüklənib
  Download PDF


ELM VƏ TƏHSİLDƏ İNFORMASİYA-KOMMUNİKASİYA TEXNOLOGİYALARININ TƏTBİQİ II Beynəlxalq Konferansına 170‐den fazla bildiri gönderilmiş ve Azerbaycan hariç 5 farklı ülkeden bilim adamları konferansınişinde iştirak etmişler.
Konferans Azerbaycan Cumhuriyeti Eğitim Bakanlığı, Azerbaycan Cumhuriyeti Rabıta ve Bilgi TeknolojileriBakanlığı, Qafqaz Üniversitesi, Bakü Devlet Üniversitesi, Azerbaycan Teknik Üniversitesi, Türkiye Cumhuriyeti Telekomünikasyon Kurumu, Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlığı TİKA Bakü Koordinatörlüğü ve Qafqaz Üniversitesitarafından düzenlenmektedir.
Konferansın düzenlenmesinde Teknika Bank, Azersun Holding’e ve Azersell şirketleri sponsorluq etmişdir.
http://qu.edu.az/library.php?link=83&action[book_view]=92

ÜCRETSİZ KİTAP İNDİREBİLİRSİNİZ FREE EBOOK DOWNLOAD

ELM VƏ TƏHSİLDƏ İNFORMASİYA-KOMMUNİKASİYA 
TEXNOLOGİYALARININ TƏTBİQİ 
II Beynəlxalq Konfransın Materialları (I KİTAB)

Qafqaz Universiteti
Səhifə sayı: 348
Format: A4
Nəşr ili: 2007
Faylın həcmi: 10.3 MB
21 dəfə yüklənib
  Download PDF


ELM VƏ TƏHSİLDƏ İNFORMASİYA-KOMMUNİKASİYA TEXNOLOGİYALARININ TƏTBİQİ II Beynəlxalq Konferansına 170‐den fazla bildiri gönderilmiş ve Azerbaycan hariç 5 farklı ülkeden bilim adamları konferansınişinde iştirak etmiştir.
Konferans Azerbaycan Cumhuriyeti Eğitim Bakanlığı, Azerbaycan Cumhuriyeti Rabıta ve Bilgi TeknolojileriBakanlığı, Qafqaz Üniversitesi, Bakü Devlet Üniversitesi, Azerbaycan Teknik Üniversitesi, Türkiye CumhuriyetiTelekomünikasyon Kurumu, Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlığı TİKA Bakü Koordinatörlüğü ve Qafqaz Üniversitesi tarafından düzenlenmektedir.
Konferansın düzenlenmesinde Teknika Bank, Azersun Holding’e ve Azercell şirketleri sponsorluk yapmıştır.

İLYAS EFENDİYEV: PİYESLERİNDEN SEÇMELER

ÜCRETSİZ KİTAP İNDİREBİLİRSİNİZ
FREE EBOOK DOWNLOAD
 

İlyas Efendiyev
Səhifə sayı: 612
Format: A5
Nəşr ili: 2008
Faylın həcmi: 4.9 MB
0 dəfə yüklənib
  Download PDF


Kitabın Türkçe çevirisi Çağ Öğretim İşletmeleri Şirketi Qafqaz Üniversitesi Tercüme ve Aktarma Merkezi tarafından yapılmıştır.

ÜCRETSİZ KİTAP İNDİREBİLİRSİNİZ- FREE EBOOK DOWNLOAD

“BOLONİYA PROSESİ KONTEKSTİNDƏ AZƏRBAYCAN TƏHSİLİ”
 Elmi –Praktik Konfransın Materialları
Qafqaz Universiteti
Səhifə sayı: 104
Format: 17x24
Nəşr ili: 2007
Faylın həcmi: 1.5 MB


“BOLONİYA PROSESİ KONTEKSTİNDƏ AZƏRBAYCAN TƏHSİLİ” Elmi–Praktik Konfransı AR Təhsil Nazirliyi, Qafqaz Universiteti və Naxçıvan Dövlət Universitetinin birgə təşkilatçılığı ilə 15 dekabr 2007-ci ildə keçirilmişdir.

AZƏRBAYCAN - TÜRKİYƏ MÜNASİBƏTLƏRİNİN ELMİ, SİYASİ, MƏDƏNİ VƏ İQTİSADİ İSTİQAMƏTLƏRİ, BUGÜNKÜ VƏZİYYƏT VƏ PERSPEKTİVLƏR


ÜCRETSİZ İNDİREBİLİRSİNİZ
FREE EBOOK DOWNLOAD
Gənc Tədqiqatçılar və Tələbələr Arası Elmi Məqalə Müsabiqəsinin Materialları


Qafqaz Universiteti
Səhifə sayı: 234
Format: A5
Nəşr ili: 2003
Faylın həcmi: 2.2 MB

  Download PDF

2002-2003-cü tədris ili Qafqaz Universiteti üçün çox əhəmiyyətli bir il olmuşdur. Çünki bu tədris ilində universitetin fəaliyyətə başlamasının10 ili tamam olmuşdur. Bu 10 ilin işığında bu tədris ilində bir çoxbeynəlxalq konfrans və seminar, bədii və idman tədbirləri ilə yanaşı,keçirilən əhəmiyyətli tədbirlərdən biri də gənc tədqiqatçılar və universitettələbələri arasında “Azərbaycan - Türkiyə münasibətlərinin elmi,siyasi, mədəni və iqtisadi istiqamətləri, bugünkü vəziyyət vəperspektivlər” - elmi məqalə yarışması olmuşdur.

Qafqaz universiteti Azərbaycanda fəaliyyət prinsipinə uyğun olaraq hər zaman Azərbaycan və Türkiyənin dostluq münasibətlərinə böyük əhəmiyyət vermiş və bukörpüləri elmlə, mədəniyyətlə və təhsillə daha da möhkəmləndirməyə çalışmışdır. Bu istiqamətdəki fəaliyyətlərdən olan bu müsabiqənin keçirilməsində məqsəd Türkiyə və Azərbaycan arasında var olan elmi, iqtisadi, siyasi və mədəni əlaqələrə tədqiqatçıların və tələbələrin münasibətini öyrənmək, onların bu istiqamətdəki fikir və təkliflərinə tərcüman olmaqdır.

http://qu.edu.az/library.php?link=83&action[book_view]=98

25 Şubat 2011 Cuma

Xocalı soyqırımı:Tarix unutmayacaqdır

1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə erməni silahlı dəstələri SSRİ dövründə Xankəndi (Stepanakert) şəhərində yerləşdirilmiş 366-cı motoatıcı alayının zirehli texnikası və hərbi heyətinin köməkliyi ilə Xocalı şəhərini zəbt etdilər.
Hücumdan əvvəl, fevralın 25-i axşam çağından şəhər toplardan və ağır zirehli texnikadan şiddətli atəşə tutulmağa başlamışdır. Nəticədə şəhərdə yanğınlar baş vermiş və fevralın 26-ı səhər saat 5 radələrində şəhər tam alova bürünmüşdür. Belə bir vəziyyətdə, erməni əhatəsində olan şəhərdə qalmış təqribən 2500 nəfər əhali yaxınlıqdakı azərbaycanlılar məskunlaşmış Ağdam rayonunun mərkəzinə çatmaq ümidi ilə şəhəri tərk etməyə məcbur olmuşdur.
Ancaq bu niyyət baş tutmadı. Şəhəri yerlə yeksan etmiş erməni silahlı dəstələri və motoatıcı alayın hərbiçiləri dinc əhaliyə divan tutdular.
Bu qırğının nəticəsində 613 nəfər həlak olmuşdur, onlardan:
uşaqlar - 63 nəfər;
qadınlar - 106 nəfər;
qocalar - 70 nəfər.

8 ailə tamamilə məhv edilmişdir.
25 uşaq hər iki valideynini itirmişdir.
130 uşaq valideynlərindən birini itirmişdir
487 nəfər yaralanmışdır, onlardan:
uşaqlar - 76 nəfər;

1275 nəfər əsir götürülmüşdür.
150 nəfər itkin düşmüşdür.
Dövlətin və əhalinin əmlakına 01.04.1992-ci il tarixinə olan qiymətlərlə 5 mlrd. rubl dəyərində ziyan vurulmuşdur.
Bu rəqəmlər Ermənistan SSR-in dəstəyi və SSRİ rəhbərliyinin səhlənkarlığı ilə 1988-ci ildə başlamış və Azərbaycan SSR-in tərkib hissəsi olan Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin Ermənistana birləşdirilməsi iddiasının gerçəkləşdirilməsi əsasında yaranmış Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin ən dəhşətli, qanlı faciəsindən xəbər verir.
Xocalı - əsas hədəf
Erməni silahlı dəstələrinin Xocalıya hücümunu şəhərin coğrafi mövqeyi şərtləndirirdi. 7000 əhalisi olan Xocalı Xankəndindən 10 km cənub-şərqdə, Qarabağ dağ silsiləsində və Ağdam-Şuşa, Əskəran -Xankəndi yollarının üstündə yerləşir. Qarabağdakı yeganə hava limanı da Xocalıdadır.
Xocalı əhalinin tarixən məskunlaşdığı yerdir və qədim tarixi adibələr indiyə qədər qalmaqdadır. Xocalının yaxınlığında bizim e.ə. XIV-VII əsrlərə aid edilən Xocalı-Gədəbəy mədəniyyətinin abidələri yerləşir. Burada son bürünc və ilkin dəmir dövrlərinə aid edilən dəfn abidələri - daş qutular, kurqanlar və nekropollar tapılmışdır. Həmçinin burada memarlıq abidələri - dairəvi qəbir (1356-1357-ci illər) və mavzoley (XIV əsr) vardır. Arxeoloji qazıntılar zamanı müxtəlif növ daş, bürünc, sümük bəzək əşyaları, gildən ev əşyaları və s. tapılmışdır. Tapılmış muncuq dənələrindən birində Assuriya şahı Adadnerarinin (bizim e.ə. 807-788-ci illər) adı yazılmışdır.
Əhali əsasən üzümçülük, heyvandarlıq, arıçılıq və əkinçiliklə məşğul olmuşdur. Şəhərdə toxuculuq fabriki, 2 orta məktəb və 2 natamam orta məktəb var idi.
Son illərdə baş vermiş hadisələrlə əlaqədar olaraq Fərqanədən (Özbəkistan) qaçqın düşmüş 54 məhsəti-türkü ailəsi, həmçinin Ermənistandan və Xankəndindən qovulmuş azərbaycanlıların bəziləri şəhərdə məskunlaşmışdılar.
Sonralar erməni tərəfi etiraf etmişdir ki, erməni silahlı dəstələrinin ilk əsas vəzifəsi Xocalı platsdarmının məhv edilməsi, bu məntəqədən keçən Əskəran-Xankəndi yolunun boşaldılması, azərbaycanlıların nəzarətində olan hava limanının ələ keçirilməsi idi.
"Xocalı platsdarmının məhv edilməsi" sözlərinə diqqət yetirin. İndi söylənilən bu ifadə ermənilər tərəfindən törədilmiş qanlı qırğının, kütləvi surətdə uşaqların, qadınların, qocaların məhv edilməsinin səbəbini aydın göstərir.
Faciənin xronikası
Xocalı 1991-cı ilin oktyabrından blokadada idi. Oktyabrın 30-da avtomobil əlaqəsi kəsilmiş və yeganə nəqliyyat vasitəsi vertolyot qalmışdı. Xocalıya sonuncu vertolyot 1992-ci il yanvarın 28-də gəlmişdi. Şuşa şəhərinin səmasında mülki vertolyotun vurulması və nəticədə 40 nəfərin həlakından sonra isə bu əlaqə də kəsilmişdi. Yanvarın 2-dən şəhərə elektrik verilmirdi. Şəhər ancaq əhalinin qəhrəmanlığı və müdafiəçilərin cəsurluğu sayəsində yaşayır və müdafiə olunurdu. Şəhərin müdafiəsi əsasən atıcı silahlarla silahlanmış yerli özünümüdafiə dəstəsi, milis və Milli Ordunun döyüşçülərindən təşkil olunmuşdu.
Fevralın ikinci yarısından başlayaraq Xocalı erməni silahlı dəstələrinin mühasirəsinə alınmışdı və hər gün toplardan, ağır texnikadan atəşlərə, erməni dəstələrinin həmlələrinə məruz qalırdı.
Xocalıya hücuma hazırlıq fevralın 25-də axşam 366-cı alayın hərbi texnikasının döyüş mövqelərinə çıxması ilə başlanılmışdı. Şəhərə hücum toplardan, tanklardan, "Alazan" tipli zenit toplardan 2 saatlıq atəşdən sonra başlandı. Xocalıya üç istiqamətdən hücum aparıldığından əhali Əskəran istiqamətində qaçmağa məcbur olmuşdu. Tezliklə aydın olmuşdur ki, bu, məkrli hiylə imiş. Naxçevanik kəndi yaxınlığında əhalinin qarşısı erməni silahlı dəstələri tərəfindən kəsilmiş və onlar gülləborana tutulmuşlar. Qarlı aşırımlarda və meşələrdə zəifləmiş, taqətdən düşmüş insanların çox hissəsi məhz Əskəran-Naxçevanik düzündə erməni silahlı dəstələri tərəfindən xüsusi qəddarlıqla məhv edilmişdir.
Bu hadisələr regiona İran İslam Respublikasının xarici işlər naziri Əli Əkbər Vilayətinin vasitəçilik missiyası ilə səfəri günlərinə təsadüf etmişdir. O, fevralın 25-də Azərbaycanın hakimiyyət rəhbərləri ilə görüşmüş və fevralın 27-də Qarabağa, sonra isə Ermənistana səfər planlaşdırırdı. Bununla əlaqədar olaraq tərəflərin razılığı ilə fevralın 27-dən martın 1-dək üçgünlük atəşkəs elan edilmişdi. Ermənilər ona məhəl qoymadılar və vədlərinə xilaf çıxdılar.
Oxşar vəziyyət fevralın 12-də Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Şurasının missiyasının vəziyyətlə tanışlıq və münaqişənin tənzimlənməsi məsələlərinin təhlili məqsədilə Qarabağa gəldiyi zaman da baş vermişdi. Missiya sonra Yerevana və Bakıya səfər etməli idi. Məhz fevralın 12-də erməni silahlı dəstələri tərəfindən Şuşanın Malıbəyli və Quşçular kəndləri qarət edilmiş və yandırılmışdır, təkcə Malıbəylidə 50 nəfər öldürülmüş, yaralanmış və əsir götürülmüşdür.
Həmin günlərdə Azərbaycan qüvvələri Xocalı sakinlərinin köməyinə çata bilmədi, hətta meyitlərin götürülməsi belə mümkün olmadı. Bu zaman isə ermənilər vertolyotlarla, ağ geyimli xüsusi qruplarla meşələrdə gizlənmiş insanların axtarışını aparır, aşkar edilənləri əsir götürür, işgəncələrə məruz qoyurdular.
Fevralın 28-də tərkibində yerli jurnalistlər də olan qrup 2 vertolyotla azərbaycanlıların həlak olduqları yerə çata bildilər. Gördükləri mənzərə hamını dəhşətə gətirdi - düzənlik cəsədlərlə dolu idi. İkinci vertolyotun havadan mühafizəsinə baxmayaraq, ermənilərin güclü atəşi altında ancaq 4 meyiti götürmək mümkün oldu. Martın 1-də yerli və xarici jurnalistlərin iştirakı ilə hadisə yerində daha da dəhşətli vəziyyət müşahidə olunmuşdur. Meyitlərin skalplarının götürülməsi, qulaqlarının və digər orqanlarının kəsilməsi, gözlərinin çıxardılması, ətrafların kəsilməsi, çoxsaylı bıçaq və güllə yaraları, ağır texnika ilə əzilmələr, yandırılma halları aşkar edilmişdir.
Bu vəhşiliklər haqqında xarici mətbuatın yazdıqlarından:
Krua l'Eveneman jurnalı (Paris), 25 fevral 1992-ci il: Ermənilər Xocalıya hücum etmişlər. Bütün dünya eybəcər hala salınmış meyitlərin şahidi oldu. Azərbaycanlılar minlərlə ölənlər barədə xəbər verirlər.
Sandi Tayms qəzeti (London), 1 mart 1992-ci il: Erməni əsgərləri minlərlə ailəni məhv etmişlər.
Faynenşl Tayms qəzeti (London), 9 mart 1992-ci il: Ermənilər Ağdama tərəf gedən dəstəni güllələmişlər. Azərbaycanlılar 1200-ə qədər cəsəd saymışlar.
Livanlı kinooperator təsdiq etmişdir ki, onun ölkəsinin varlı daşnak icması Qarabağa silah və adam göndərir.
Tayms qəzeti (London), 4 mart 1992-ci il: Çoxları eybəcər hala salınmışdır, körpə qızın ancaq başı qalmışdır.
İzvestiya (Moskva), 4 mart 1992-ci il: Videokamera qulaqları kəsilmiş uşaqları göstərdi. Bir qadının sifətinin yarısı kəsilmişdir. Kişilərin skalpları götürülmüşdür.
Faynenşl Tayms qəzeti (London), 14 mart 1992-ci il: General Polyakov bildirmişdir ki, 366-cı alayın 103 nəfər erməni hərbiçisi Dağlıq Qarabağda qalmışdır.
Le Mond qəzeti (Paris), 14 mart 1992-ci il: Ağdamda olan xarici jurnalistlər Xocalıda öldürülmüş qadın və uşaqlar arasında skalpları götürülmüş, dırnaqları çıxardılmış 3 nəfəri görmüşlər. Bu azərbaycanlıların təbliğatı deyil, bu reallıqdır.
İzvestiya (Moskva), 13 mart 1992-ci il: Mayor Leonid Kravets:Mən şəxsən təpədə yüzə yaxın meyit gördüm. Bir oğlanın başı yox idi. Hər tərəfdə xüsusi qəddarlıqla öldürülmüş qadın, uşaq, qocalar görünürdü.
Valer aktuel jurnalı (Paris), 14 mart 1992-ci il: Bu "muxtar regionda" erməni silahlı dəstələri Yaxın Şərqdən çıxmışlarla birlikdə müasir texnikaya, o cümlədən vertolyotlara malikdirlər. ASALA-nın Suriya və Livanda hərbi düşərgələri və silah anbarları vardır. Ermənilər yüzdən artıq müsəlman kəndlərində qırğınlar törədərək Qarabağdakı azərbaycanlıları məhv etmişlər.
R. Patrik, İngiltərənin "Fant men nyus" teleşirkətinin jurnalisti (hadisə yerində olmuşdur):Xocalıdakı vəhşiliklərə dünya ictimaiyyətinin gözündə heç nə ilə haqq qazandırmaq olmaz.
"Memorial" hüquq-müdafiə mərkəzinin hesabatından:
Xocalı
1991-ci ilin payızından erməni silahlı dəstələri tərəfindən əsasən blokadaya alınmışdı, Dağlıq Qarabağdan daxili qoşunlar çıxarılandan sonra isə tam blokadada idi. 1992-ci ilin yanvarından Xocalıya elektrik enerjisi verilmirdi. Əhalinin bir hissəsi şəhəri tərk etmişdi, ancaq Xocalı İcra hakimiyyətinin başçısı E.Məmmədovun təkidli müraciətlərinə baxmayaraq dinc əhalinin tam evakuasiyası olunmamışdı.
1992-ci il fevralın 25-də Xocalıya erməni silahlı dəstələrinin hücumu başlandı.
Hücumun iştirakçıları
Hücumda zirehli texnikanın- zirehli maşınların, piyadaların döyüş maşınlarının və tankların dəstəyi ilə Artsaxın Milli Azadlıq Ordusunun (AMAO) hissələri iştirak edirdi.
Sovet Ordusunun 366-cı alayının hərbiçilərinin iştirakı
Təqribən bütün Xocalı qaçqınlarının söylədiklərinə görə, şəhərə hücumda 366-cı alayının hərbiçiləri iştirak edirdi, hətta onlardan bəziləri şəhərə də girmişdilər.
Hücumun gedişatı
Xocalı fevralın 25-də saat 23-dən toplardan atəşə tutulmağa başlanmışdır. İlk növbədə yaşayış massivində yerləşən kazarma və müdafiə nöqtələri dağıdılmışdı. Piyada hissələr şəhərə fevralın 26-ı saat 1-4 arası girmişdir.
Sonuncu müdafiə nöqtəsi saat 7-də məhv edilmişdir.
Şəhərin gülləboranı nəticəsində dinc əhalinin müəyyənləşdirilməmiş miqdarda əmlakı dağılmışdır.
Əhalinin çıxması üçün azad dəhliz
Ağdam və Bakıda Memorialın müşahidəçiləri Xocalıya hücum zamanı şəhəri tərk etmiş 60 nəfərlə sorğu-sual etmişlər. Soruşulanlardan ancaq biri söyləmişdir ki, dəhliz barədə məlumatı olmuşdur.
Azad dəhlizlə qaçan əhali Azərbaycanın Ağdam rayonuna qovuşan ərazidə gülləyə tutulmuşdur və nəticədə çoxlu sayda insan həlak olmuşdur.
Şəhərdə qalmış əhalinin müqəddəratı
Şəhər erməni silahlı dəstələri tərəfindən zəbt ediləndə orada 300 dinc əhali, o cümlədən 86 məshəti-türkü qalmışdı.
Hər iki tərəfdən alınmış məlumata əsasən, 1992-ci il martın 3-nə Azərbaycan tərəfinə 700-dən artıq şəhərdə və Ağdam yolunda əsir götürülmüş Xocalı sakini təhvil verilmişdir. Onların əsas hissəsini qadınlar və uşaqlar təşkil edirdi.
Əsir düşmüş əhali və Xocalı müdafiəçilərinin saxlanılma şəraiti
Müvəqqəti saxlanılma təcridxanasının rəisi mayor Xaçaturyan hətta bir neçə dəqiqəlik təklikdə danışmağa icazə vermədi. Təsadüfən bir dəfə belə söhbət etmək mümkün oldu.
Xocalı sakinlərinin əmlakı
Şəhərdən qaçan Xocalı sakinləri hətta zəruri əşyaları belə götürə bilməmişdilər. Erməni silahlı qüvvələrinin Xocalıdan çıxardıqları sakinlər də əmlaklarından heç nə götürməmişdilər.
Memorialın müşahidəçiləri şəhərdə azğın, heç nə ilə qarşısı alınmayan soyğunçuluğun şahidi olmuşlar. Şəhərdə qalan əmlak Stepanakert və yaxınlıqdakı yaşayış məntəqələrinin əhalisi tərəfindən daşınırdı. Çox evlərin darvazalarında onların yeni sahiblərinin adları yazılmışdır.
Alınmış məlumatların qiymətləndirilməsi
Xocalının zəbt olunması üzrə həyata keçirilmiş hərbi əməliyyat zamanı şəhərin dinc əhalisinə qarçı kütləvi zorakılıq törədilmişdir.
Azad dəhliz barədə məlumat Xocalının əhalisinin çoxuna çatdırılmamışdır.
Azad dəhliz və onun yaxınlığındakı ərazidə dinc əhalinin kütləvi qırğınına heç bir cəhdlə haqq qazandırmaq olmaz.
Xocalıya hücumda Müstəqil Dövlətlər Birliyinin ordusuna məxsus olan 366-cı motoatıcı alayın hərbiçiləri iştirak etmişdir.
Memorial Hüquq-müdafiə Mərkəzi təsdiq edir ki, Xocalıya hücum zamanı erməni silahlı dəstələrinin dinc əhaliyə qarşı hərəkətləri Cenevrə konvensiyasına, həmçinin Ümumdünya İnsan Haqları Bəyannaməsinin (BMT-nin Baş Assambleyası 10.12.1948-ci ildə qəbul etmişdir) aşağıdakı maddələrinə kobud qaydada ziddir:
Maddə 2. Hər bir şəxs dilindən, dinindən, milliyyətindən və digər səbəbdən, fərq qoyulmadan bu Bəyannamədə təsbit olunmuş bütün hüquq və azadlıqlara malik olmalıdır.
Maddə 3. Hər kəsin yaşamaq, azadlıq və şəxsi toxunulmazlıq hüququ vardır.
Maddə 5. İnsan ləyaqətini alçaldan, insaniyyətlikdən kənar və qəddar hərəkətlər qadağandır.
Maddə 9. Özbaşına həbslər, saxlanılmalar və ya qovulmalar qadağandır.
Maddə 17. Hər bir insanın əmlaka malik olma hüququ vardır və insanın əmlakdan özbaşına məhrum edilməsi qadağandır.
Silahlı dəstələrin hərəkətləri Fövqəladə vəziyyətlərdə və hərbi münaqişələr zamanı qadınların və uşaqların müdafiəsi Bəyannaməsinə (BMT-nin Baş Assambleyası 14.12.19748-cü ildə qəbul etmişdir) kobud qaydada ziddir.
366-cı alay
Xocalı soyqırımında 366-cı alayın rolunu xüsusi qeyd etmək lazımdır.
Bu alay Şuşa və Xocalının, Azərbaycanın kəndlərinin atəşə tutulmasında dəfələrlə iştirak etmişdir. Alaydan qaçmış hərbiçilərin ifadələri bu faktları sübut edir və hərbi hissənin şəxsi heyətinin mənəvi durumu və münasibətləri haqqında təsəvvür yaradır. 366-cı alayın təcili surətdə Xankəndidən çıxarılması da bu alayın Xocalı hadisələrində iştirakını sübut edir.
Hərbi hissənin komanda heyətinin mənəviyyatsızlığı o həddə çatmışdır ki, guya əhalinin müqaviməti ilə rastlaşdıqlarına görə alayın sərbəst çıxarılmasını təmin edə bilmədilər. Bu məqsədlə Gəncədə yerləşən desant diviziyasının qüvvələri cəlb edilməli oldu. Ancaq bu qüvvələr gələnədək alayın 103 nəfəri, əsasən ermənilərdən ibarət olan və qırğında iştirak etmiş hərbiçı əmrə tabe olmaqdan boyun qaçıraraq Qarabağda qaldılar. Alayın komandanlığının cinayət sövdələşməsi və alayın çıxarılmasına məsul olan digər şəxslərin məsuliyyətsizliyi nəticəsində hərbi texnikanın bir hissəsi, o cümlədən zirehli texnika ermənilərə təhvil verildi. Beləliklə də gələcəkdə Azərbaycana qarşı cinayətlərin törədilməsi, separatçılıq hərəkətlərinin davam etdirilməsinə rəvac verildi. Bunun özü də Xocalı soyqırımında birbaşa iştirakın sübutudur!
Erməni silahlı dəstələri və 366-cı motoatıcı alayın şəxsi heyəti Azərbaycanın yaşayış məntəqələrinin atəşə tutulmasında iştirak etmiş üzvləri Xocalı şəhərində törədilmiş vandalizmin əsas cinayətkarlarıdır.
Xocalı soyqırımında iştirak etmiş ermənilərin və onların köməkçilərinin hərəkətləri insan haqlarının kobud pozulması, beynəlxalq hüquqi aktlara - Cenevrə konvensiyası, Ümumdünya İnsan Haqları Bəyannaməsi, Vətəndaş və siyasi hüquqlar barədə Beynəlxaq Saziş, Fövqəladə vəziyyətlərdə və hərbi münaqişələr zamanı qadınların və uşaqların müdafiəsi Bəyannaməsinə həyasızcasına məhəl qoyulmamasıdır.
Bu faciədə həmçinin, Azərbaycanın o vaxtkı siyasi və hərbi rəhbərliyi də günahkardır. Ayaz Mütəllibov Azərbaycanın Prezidenti və Ali Baş Komandanı olaraq ölkənin ərazi bütövlüyünün, təhlükəsizliyininn və onun vətəndaşlarının mühafizəsinin təminatçısı kimi Qarabağda,o cümlədən Xocalıda baş verən hadisələrin qarşısının alınması üçün zəruri olan tədbirləri görməmişdir. Ölkənin ali vəzifəli şəxsi kimi Konstitusiya qaydasının, ərazi bütövlüyünün, insanların hüquq və azadlıqlarının müdafiəsini təmin edə bilmədi. Onlar hətta qırğın baş verəndən sonra, xalqın qəzəbindən qorxaraq acı həqiqəti bilməkdən çəkindilər və erməni silahlı cinayətkarlarının törətdikləri azğınlıqların həqiqi miqyası barədə məlumatlar gizlədildi.
Tarix unutmayacaqdır
Azərbaycan Milli Məclisi (Parlamenti) hər il fevralın 26-nı "Xocalı soyqırımı günü" elan etmişdir. Hər il fevralın 26-da saat 17.00-da Azərbaycan xalqı Xocalı soyqırımının qurbanlarının xatirəsini yad edir.
Doğma yurdlarından didərgin düşmüş və Azərbaycanın 48 rayonuna səpələnmiş Xocalı sakinləri Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin ədalətli həlli, Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzünün dəf edilməsi, ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi ümidi ilə yaşayırlar. Onlar dünya xalqlarına, dövlətlərinə, beynəlxalq təşkilatlara haqq-ədaləti və həqiqəti müdafiə etmək, Xocalıda törədilmiş terrorizm, etnik təmizləmə faktlarını pisləmək barədə müraciətlər edirlər.
Xocalı soyqırımının günahkarları, təşkilatçıları və icraçıları layiqli cəzalarına çatmalıdırlar. Cinayət cəzasız qala bilməz. Təəssüf ki, XX əsrdə soyqırım və etnik təmizləmə hadisələri baş vermiş tarixi səhifələr olmuşdur. Xocalı faciəsi onların sırasında ən dəhşətlilərinə aiddir. Hal-hazırda bu hadisələrdə hər hansı şəkildə iştirakı olmuş şəxslər hələlik öz vicdanları qarşısında cavabdehdirlər, ancaq vaxt gələcək və onlar tarixin məhkəməsi qarşısında cavab verməli olacaqlar.
Tarix heç nəyi unutmur.

20 Yanvar 1990-cı il xalqımızın azadlıq mübarizəsinin qəhrəmanlıq səhifəsidir


Azərbaycanın azadlığı və ərazi bütövlüyü uğrunda mübarizə tarixinə qəhrəmanlıq səhifəsi kimi daxil olmuş 1990-cı ilin 20 Yanvarında ölkəmizə qarşı ərazi iddiaları irəli sürən Ermənistanın təcavüzkar hərəkətlərindən və keçmiş SSRİ rəhbərliyinin onlara havadarlığından hiddətlənən, Bakının küçələrinə və meydanlarına çıxaraq buna öz qəti etirazını bildirən geniş xalq kütlələrinə qarşı sovet ordusunun döyüş hissələrinin yeridilməsi Azərbaycanda misli görünməmiş faciəyə gətirib çıxardı. Həmin faciəli günlərdə öz ölkəsinin, xalqının azadlığını, şərəf və ləyaqətini hər şeydən uca tutan mərd Vətən övladları canlarından keçərək şəhidlik zirvəsinə ucaldılar. Böyük itkilərlə, günahsız insanların qətli ilə nəticələnən 20 Yanvar faciəsi Qorbaçov başda olmaqla cinayətkar imperiya rəhbərliyinin Azərbaycana qarşı xəyanətkar siyasətinə dözməyən, öz azadlığına, müstəqilliyinə can atan xalqımızın həm də mübarizliyini, əyilməzliyini, məğrurluğunu nümayiş etdirdi. Məhz bunun nəticəsində uzun illərdən bəri arzusunda olduğumuz müstəqilliyə qovuşduq və ölkəmiz suverenlik əldə etdi.
 Bu qanlı hadisələrdən illər keçməsinə baxmayaraq, xalqımız o müdhiş gecəni daim xatırlayır, bu faciəni törədənlərə öz dərin nifrətini bildirir. Xalqımızın qan yaddaşında əbədi yaşayacaq 20 Yanvar faciəsini respublikamız hər il ümumxalq hüzn günü kimi geniş qeyd edir.

Bakı Özəl Türk Liseyində Xocalı soyqrımına həsr olunmuş “Xocalıya ədalət” kompaniyası çərçivəsində konfrans keçirilib



“Xocalıya ədalət” kompaniyası çərçivəsində konfrans keçirilib

Fevralın 23-də Bakı Özəl Türk Liseyində Xocalı soyqrımına həsr olunmuş “Xocalıya ədalət” kompaniyası çərçivəsində konfrans keçirilib. Konfransda Dialoq və Əməkdaşlıq Uğrunda İslam Konfransı Gənclər Forumunun baş katibi Elşad İsgəndərov çıxış edərək ermənilərin Sovet ordusu ilə törətdikləri Xocalı soyqrımı barədə ətraflı məlumat verib.Bu il dünyanın 42 ölkəsində silsilə tərbirlər keçiriləcəyi və bu tədbirlərin əhəmiyyəti haqqında məlumat verən natiq daha sonra deyib ki,”Xocalıya ədalət” kompaniyası üç istiqamətdə həyata keçiriləcək. Siyasi, hüquqi və mədəni sahələri əhatə edən tanıtma kompaniyası ötən illərdən fərqli olaraq, bu il daha kütləvi xarakter alacaq. Bütün texnoloji vasitələrdən, o cümlədən internet “on-line” xidmətinin imkanlarından istifadə edərək, dünyanın 42 ölkəsində ,”Xocalıya ədalət” kompaniyası keçiriləcək.
E. İsgəndərov Amerika Birləşmiş Ştatlarının Prezidenti və Konqresə, Avropa Parlamenti və Komissiyasına, BMT-nin Baş katibinə müraciətlər ünvanlanacağını, ümumiyyətlə bu istiqamətdə işlərin gələn il daha da geniçlənəcəyini bildirmişdir. 

Lənkəran Şəhər Təhsil şöbəsində görüş


Lənkəran Şəhər Təhsil şöbəsində görüş

Fevralın 22-də Lənkəran Şəhər Təhsil Şöbəsinin müdiri Şahanə Əhmədova Lənkəran Özəl Türk Liseyinin müdiri Murat Kadifeci və Lənkəran “Araz” kursları müdiri Musa Şükürovu qəbul edib. Qəbul zamanı M. Kadifeci və M. Şükürov  təhsildə əldə etdikləri nailiyyətləri, uğurları barədə ətraflı məlumat veriblər. Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyasının keçirdiyi ali məktəblərə qəbul imtahanları zamanı məzunlarının yüksək nəticələr göstərmələrindən, Respublikada və dünyanın bir çox ölkələrində keçirilən Beynəlxalq Fənn Olimpiadalarında layiqli yerləri tutmalarından geniş söhbət açıblar. Bu göstəricilərin daha da yüksəlməsi üçün lazımi şəraitin hazırlandığını və yeni tədris ilini də uğurla başa vuramağı qarşılarına məqsəd qoyduqlarını bildiriblər. 
Lənkəran Şəhər Təhsil şöbəsinin müdiri liseyin və Lənkəran “Araz” kurslarının  nüfuzlu tədris müəssisələrindən biri olduğunu şagirdlərinin nizam-intizamından razılığını bildirib. Liseyin və Lənkəran “Araz” kurslarının fəaliyyətindən məmnunluqla danışan Şahanə xanım Əhmədova onlara tədrisdə uğurlar diləyib. 

Qafqaz“ Azərbaycan – Türkiyə Özəl Gimnaziyasında “Söz Xəzinəmiz” adlı ədəbi-bədii gecə keçirilib



“Söz Xəzinəmiz” adlı ədəbi-bədii gecə keçirilib

Fevralın 23-də „Qafqaz“ Azərbaycan – Türkiyə Özəl Gimnaziyasında “Söz Xəzinəmiz” adlı ədəbi-bədii gecə keçirilib.Tədbirdə Azərbaycan-Türkiyə Özəl Liseyləri Baş İdarəsinin rəisi Arif Gömleksiz iştirak edib. Ədəbi-bədii gecədə gimnaziyanın şagirdləri Xalq Şairləri Bəxtiyar Vahabzadənin “Ana dili”, Zəlimxan Yaqubun “Bax, bu yaşamaqdı, bax bu həyatdı”, Hidayət Orucovun “Yol gedirəm” və Tofiq Bayramın “Ana dilim” şeirlərini söyləyiblər. Bunla bərabər məktəblilər ədəbiyyatımızın dahilərindən Məhəmməd Füzulinin “Leyli və Məcnun” əsərindən anasının Leyliyə nəsihəti, Mirzə Ələkbər Sabirin “Ağacların bəhsi”, Əbdülrəhimbəy Haqverdiyevin “Bəxtsiz cavan”, Süleyman Sani Axundovun “Qaraca qız”, Cəlil Məmmədquluzadənin “Ölülər”, İlyas Əfəndiyevin “Xurşudbanu Natəvan”, Mirzə Fətəli Axundovun “Hekayəti Müsyö Jordan həkimi- nəbatat və dərviş Məstəli şah cadukunu-məşhur”, Cəfər Cabbarlının “Oqtay Eloğlu” və s. əsərlərdən ibarət səhnəciklər göstərilib.
Tədbirdə „Qafqaz“ Azərbaycan – Türkiyə Özəl Gimnaziyasının müdiri Serhat Aktaş çıxış edib. O əvvəlcə iştirakçıları “Söz Xəzinəmiz”dən adlı ədəbi-bədii gecədə iştirak edənləri salamlayıb və onlara təşəkkürünü bildirib. Bu tədbirdə iştirak edən müğənnilərdən Lalə Məmmədovanı ad günü münasibəti ilə təbrik edib, ona işlərində uğurlar arzulayıb. Sonra şagirdlərin mukafatlandırma mərasimi keçirilib. Münsiflər heyətinin qərarına əsasən 9-cu siniflər arasında ana dilində oxuma müsabiqəsində Fidan Həsənzadə I, Təranə Hüsenova II, Mələk Hacıyeva III, 8-ci siniflər arasında Səbinə Hətəmli I, Arzu İmanlı II, Mələk Abbasova III, 7-ci siniflər arasında Müzayə Abdullayeva I, Ülviyyə Quliyeva II, Nərmin Abdullazadə III, 6-cı siniflər arasında Ülvi İsgəndərli I, İmran İbrahimli II, Toğrul Rzayev I yerə layiq görülüblər. Səhnəcik yarışmasında Aynur Məmmədova, Kənan Sabirli, Leyla Cəfərli, Hüsniyyə Abbasova və Aslan Mansurov I, Ülvi İsgəndərli və İmran İbrahimov II, Azər Əsgərov, Fidan Həsənzadə və Elxan Salmanov III yerlərə layiq görülüblər. Şeir kateqoriyasında Turanə Əliyeva I, Səlbinə Hətəmli II, Sürəyya Zahirli III yerləri tutublar. Ədəbi-bədii gecədə “Qafqaz” Azərbaycan -Türkiyə Özəl Gimnaziyasının şagirdi Gültəkin Qaradağlı Şəmistan Əlizamanlının “Cənab leytenant” mahnısını ifa edib.
Qaliblərə mükafatları tədbirdə iştirak edən Yusif  Bəşirov, Rəhman Quliyev, Sədrəddin Hüseyn, Füzuli Dədəyev, muğənnilərdən Elariz Məmmədoğlu, Lalə Məmmədova, Coşqun Viləş, Tərlan Nuryaşar  və Elçin Şirin təqdim edərək belə bir əhəmiyyətli tədbiri təşkil etdiklərinə görə „Qafqaz“ Azərbaycan – Türkiyə Özəl Gimnaziyasının kollektivinə minnətdarlıqlarını bildiriblər və şagirdlərə təhsildə yeni –yeni nailiyyətlər diləyiblər.








 

 


QU_2010_05_18_Xocali_soyqirimi_anim_6of6.flv

QU_2010_05_18_Xocali_soyqirimi_anim_5of6.flv

QU_2010_05_18_Xocali_soyqirimi_anim_4of6.flv

QU_2010_05_18_Xocali_soyqirimi_anim_3of6.flv

QU_2010_05_18_Xocali_soyqirimi_anim_2of6.flv

QU_2010_05_18_Xocali_soyqirimi_anim_1of6.flv

24 Şubat 2011 Perşembe

Milli qəhrəman Mubariz İbrahimov Qafqaz Universitetində anıldı.

Qafqaz universitetinin pedaqoji fakultəsi tərəfindən milli qəhraman Mubariz İbrahimovun xatirəsinə həsr olunmuş tədbir keçirildi . Tədbiri giriş sözü ilə açan universitetin pedaqoji fakultəsinin ərəb dili və ədəbiyyatı bölməsinin tələbəsi Həmzət Mustafayev milli qəhrəmanın qısa tərcümeyi halından bəs etdi.Mübariz İbrahimov Ağakərim oğlu- 1988 ci il fevralın 7 de Biləsuvar rayonu Əliabad kəndində anadan olub.1994-cü il şəhid M.Piriyev adina Əliabad kənd orta məktəbinin 1-ci sinfinə daxil olub.11 il oxuduqdan sonra 2005 ci ildə orta məktəbi bitirib.Elə həmin il hərbi xidmətə cağrılıb.Xidmətinə (DQ) Daxili Qoşunların N say...lı hərbi hissəsinin (XTB) Xüsusi Təyinatlı Bölüyündə başlamışdır.


Xidməti zamanı çavuş rütbəsi almış və xidmətini 2007-ci ildə bitirmişdir.Bir müddət mülki işlərdə işlədikən sonra 2008 ci ilin yayında yenidən öz arzusu ilə hərbiyə qayıtmaq istəsə də valideynlərinin razılığı olmayıb.Yenidən 2009-cu ilin avqust ayında valideynlərini razı salıb və hərbi xidmətə yollanıb.Bu dəfə artı Gizir kimi çalışmağa başlayıb.Cox çalışsa da əvvəl-əvvəl bir neçə ay düşmənlə sərhəd olan rayonlarda xidmət etmək nəsib olmayıb.Nəhayət 2010 cu ilin aprel ayindan Tər-Tər rayonunun N saylı hərbi hissəsində xidmətinə başlayir.Çox çəkmir ki, uzun müddət düşündüyü,arzusunda olduğu ŞƏHİDLİK planını həyata keçirmək və düşmənə ən sarsıdıcı zərbəni vurmağın yollarını tapır.



Nəhayət ömrünün ən gənc cağında 22 yaşında (1988-2010) 19 iyun 2010-cu il tarixində gece saat 23:30- radələrində düşündüyü əməliyyata başlayır.22 yaşlı bu mərd oğul 1 km-lik neytral məsafəni (minalanmış sahəni) tək keçir və mənfur düşmənlərimizin ağla sığmaz sayda əsgər və zabitini elə birinci həmlədə məhv edir.Sonra isə düşmənin öz silahlarını özünə istifadə edərək 5 saat tək orduya qarşı döyüşur.Düşmən ağır itkilərə məruz qalsa da nəhayət ki, səhər saatlarında canını bu bəladan qurtara bilir.İgid vətən oglu 19 iyun 2010-cu il tarixində qəhrəmancasına həlak olur.


Özünün də dediyi kimi VƏTƏN SAG OLSUN ! Allah rəhmət eləsin,qəbri nurla dolsun,yeri cənnətlik olsun....amin .Qafqaz universitetinin Tələbələri tərəfindən milli qəhrəmana yazılmış şer və musiqilər səsləndirildi.

Qafqaz Universiteti 2010_06_11 Mezuniyyet proqrami 12of12.flv

Qafqaz Universiteti 2010_06_11 Mezuniyyet proqrami 11of12.flv

Qafqaz Universiteti 2010_06_11 Mezuniyyet_proqrami 7of12.flv

Qafqaz Universiteti 2010_06_11 Mezuniyyet proqrami 9of12.flv

Qafqaz Universiteti 2010_06_11 Mezuniyyet proqrami 8of12.flv

Qafqaz Universiteti 2010.06.11 Mezuniyyet proqrami 10of12.flv

Qafqaz Universiteti 2010_06_11 Mezuniyyet proqrami 4of12.flv

Qafqaz Universiteti 2010_06_11 Mezuniyyet proqrami 5of12.flv

Qafqaz Universiteti 2010_06_11 Mezuniyyet_proqrami 6of12.flv

Qafqaz Universiteti 2010_06_11 Mezuniyyet proqrami 1of12.flv

Qafqaz Universiteti 2010_06_11 Mezuniyyet proqrami 2of12.flv

Qafqaz Universiteti 2010_06_11 Mezuniyyet proqrami 3of12.flv

23 Şubat 2011 Çarşamba

QU_2010_04_20_TB_Igidler_reqsi.flv

QU_2006_06_10_Mezun_Igidler_reqsi.flv

“Şirkətin uğur qazanması strateji planlaşdırmadan birbaşa asılıdır”



Bu müsahibənin iş həyatına atılmaq istəyənlər üçün faydalı olacağına inanırıq. Çünki istənilən müəssisə qurularkən onun strateji planlaşdırmasının aparılması və strateji idarəetməsinin müəyyənləşdirilməsi olduqca vacibdir. Bu iki amil üzərində əvvəlcədən baş sındırılmasa, uğur qazanmaq mümkün olmayacaq. Qafqaz Universitetinin dəvəti ilə ölkəmizə gəlmiş Türkiyənin Fatih Universitetinin professoru Cevdət Meriç ilə söhbətimiz dəbu barədə oldu.

- Cevdət bəy, strateji planlaşdırma nə deməkdir? Onun digər planlaşdırma növlərindən fərqi nədir?
- Strateji planlaşdırmanın mənşəyi hərbi qaynaqlara gedib çıxır. O, qədimdə hərbçilərin hər hansı bir qalanı və ya ərazini tutmaq üçün planlaşdırdıqları metod və taktikanı ehtiva edirdi. Hazırda isə təkcə hərbi məqsədlər üçün deyil, ticarətdə, iqtisadiyyatda və siyasətdə də çox istifadə edilən bir anlayışdır. Artıq hamı tərəfindən qəbul edilən həqiqətdir ki, şirkətin uğur qazanması strateji planlaşdırmadan birbaşa asılıdır. Məsələn, hər hansı müəssisə özü üçün müəyyənləşdirməlidir: Mənim məqsədim nədir? Hansı imkanlara və texnoloji infrastruktura malikəm? Müəssisə üçün hansı fürsətlər və risklər mövcuddur? Həmçinin müəssisənin qüvvətli və zəif tərəfləri nələrdir? Bütün bu suallara cavab taparaq, müəssisənin daha böyük nailiyyətlər əldə etməsi üçün mövcud şərtlərə uyğun hərəkət etmək strateji planlaşdırma adlanır. Strateji idarəetmə dedikdə isə, müəssisənin məqsədlərini ən ucuz və ən səmərəli şəkildə, o cümlədən ən qısa vaxtda reallaşdırmaq siyasəti başa düşülür.
- Demək ki, strateji planlaşdırma və idarəetmə dedikdə, ilk olaraq özünü tanımaq və imkanlarına bələd olmaq başa düşülür.
- Əlbəttə, özünü tanımaq və məqsədlərini düzgün müəyyənləşdirmək strateji planlaşdırmada çox vacib amillərdir. Məsələn, istehsal və ya xidmət müəssisəniz varsa, siz ən keyfiyyətli məhsulu istehsal etməli və ya ən yüksək xidməti göstərməlisiniz. Bu işləri görmək üçün neçə işçi ilə işləyəcəyinizi, maddi resurslarınızı və hədəflərinizi müəyyənləşdirməli, eləcə də məqsədlərinizə nail olmaq üçün səy göstərməlisiniz.
- Uğur əldə etmək üçün hansı əsas amillər daima göz önündə tutulmalıdır?
- Məqsədə çatmaq üçün tabelikdə olan şəxsləri tanımaq və onların potensiallarını yaxşı bilmək lazımdır. Eyni zamanda işçilər də müəssisənin strateji məqsədlərindən xəbərdar olmalıdırlar. Onları məlumatlandırmaq şirkət rəhbərinin işidir. Şirkətdə çalışan hər kəs tutduğu mövqeyə uyğun təlimatlandırılmalıdır. Yalnız bu halda şirkətin bütün işçiləri müəssisənin uğur qazanması üçün əl-ələ verəcək və şirkətə öz mülkü kimi sahib çıxacaq. Bunu bir futbol komandasına bənzədə bilərik: qalib gəlmək üçün komandanın bütün üzvləri öz funksiyasını düzgün və qüsursuz yerinə yetirməlidir. Bunun üçün bütün oyunçular komandanın strategiyasını bilməlidirlər.
- Bu məsələdə strateji yol xəritəsinin yeri və rolu necə başa düşülməlidir?
- İstər dövlət strukturlarının, istərsə də özəl biznes qurumlarının müəyyən strateji planları var. Bu planlar 5 illik və ya 10 illik müddətə təsdiqlənmiş proqramlar vasitəsilə həyata keçirilir. Məsələn, dövlətin elektron hökumət qurmaq planı varsa, müasir texnologiya istehsal edən şirkətlərlə müqavilələr bağlamalı, öz kadrlarının bu sahədə yenidən ixtisaslaşmasını təşkil etməlidir. Bu, bir yol xəritəsidir.
- Performans dəyərləndirməsinin bu prosesdə yeri nədir?
- Performans nəticəyə görə dəyərləndirilir. Məsələn, bir müəssisənin istehsal etdiyi məhsulların hər birinə bazarda tələbat varsa və il ərzində satış həcminin 40 faiz artımına nail olunubsa, deməli, həmin şirkət uğur qazana bilib. Bu misaldakı kimi hər bir qurum özünə ölçülə bilən (mücərrəd olmayan-red.) meyarlar müəyyənləşdirməlidir. Bu meyarlar vasitəsilə əldə olunan nəticələr qiymətləndirilməlidir.
- Azərbaycanda böyük şirkətlər, holdinqlər yeni-yeni qurulmağa başlayır. Bu baxımdan ölkəmizdə fəaliyyət göstərən şirkətlərə nələr tövsiyə edərdiniz?
- Bu məsələdə onu deyə bilərəm ki, qloballaşan dünya iqtisadiyyatında nəinki dövlətin siyasətinin, eləcə də regiondakı digər dövlətlərin də bu prosesə birbaşa və ya dolayı təsiri var. Azərbaycan şirkətləri də yalnız ölkə daxilində deyil, bütün regionun bazarında pay almaq istəyirlərsə, bu amilləri nəzərə almalıdırlar.
- Strateji planlaşdırma və idarəetmə müəyyən miqdarda pul tələb edir. Kiçik və orta şirkətlər bu məsələyə pul xərcləmək istəmirlər, yaxud da buna imkanları yoxdur. Pul ayırmadan və ya daha az pul xərcləyərək bu sistemi həyata keçirmək mümkünmü?
- Mümkündür. Əslində bu işə çox pul xərcləməyə ehtiyac yoxdur. Əsas məsələ bu sahədə müəyyən maarifləndirmə işləri aparmaq və işçilərin dünyagörüşünü formalaşdırmaqdır. Başqa sözlə, bu sahənin peşəkarlarından dəstək alaraq, öz müəssisənizin strateji planlaşdırmasını reallaşdıra bilərsiniz. Məsələn, Azərbaycanda Qafqaz Universitetində planlaşdırmanın necə tətbiq ediləcəyini bilən müəllimlər var.
- Belə çıxır ki, universitetlər müasir dövrün tələblərinə uyğun təhsil versələr, iş dünyasının ixtisaslı kadrlara, o cümlədən bu sistemin təhsilini almış mütəxəssislərə olan ehtiyacı təmin edilər. Bu amili nəzərə alaraq, iş dünyası və universitet əlaqələri necə qurulmalıdır?
- Müasir dövrdə iş dünyası - universitet əlaqələri yaxşı qurulmalıdır. Universitetlər iş dünyasının və bazarın tələblərini, hər bir müəssisə də xidmət göstərdiyi və münasibətdə olduğu bütün tərəflərin tələblərini nəzərə almalıdır. Çünki münasibətdə olduğunuz qurumlar sizin göstərdiyiniz xidmətə və ya istehsal etdiyiniz məhsulun keyfiyyətinə birbaşa qiymət verə bilirlər. Ona görə də onların tələb və ehtiyacları nəzərə alınmalıdır. Siz də müəssisənizin missiyasını və qarşısındakı məqsədləri dəqiq müəyyən etməlisiniz.
- Yəni “bu sahədə uğur qazanmaq üçün pul xərcləməyə ehtiyac yoxdur” demək yanlışdır.
- Birincisi, bu məsələ onsuz da çox vəsait tələb etmir. Həmçinin bu sistemin tətbiq olunması üçün təhsil, maarifləndirmə və enerji xərcləməyə daha çox ehtiyac var. Məsələn, qəzet redaksiyasını nümunə kimi götürək və onun tirajını 10 min artırmağı qarşıya məqsəd kimi qoyaq. Bu təklif müdirdən gəlsə, işçilər bir az səy göstərəcəklər və böyük bir ehtimal ki, istənilən nəticəyə nail olmaq mümkün olmayacaq. Ancaq təklif aşağıdan - işçilərdən gəlsə, deməli, işçilər müəssisənin işinə öz işləri kimi baxırlar və nəzərdə tutulan hədəfə çatmaq daha asan olacaq. Yəni bu məsələdə işçiləri idarə etmək və şirkəti onlara sevdirmək çox vacibdir.
Həmçinin müvəffəq olmaq üçün yaxşı planın hazırlanması da vacib amildir. Amma plandan da əhəmiyyətli olan odur ki, kağız üzərindəki nəzəriyyəni müəssisə reallıqlarını nəzərə alaraq praktikaya çevirə biləsən.
- Yazılarınızın birində qeyd etmisiniz ki, müəssisələrin strateji inkişafını təmin etmək və müvəffəqiyyət göstəricilərini artırmaq üçün qurum mədəniyyəti və kimliyi, həmçinin səmərəli inzibati mexanizm inkişaf etdirilməlidir. Bu fikri ətraflı izah etməyinizi xahiş edirik.
- Müəssisələrin idarə olunması üçün yalnız rəsmi münasibətlər kifayət deyil, işçilərin qayğı və problemləri, onların istək və arzuları da nəzərə alınmalıdır. Müəssisənin strategiyası müəyyən edilərkən işçilərin rəyləri öyrənilməlidir və onların mütərəqqi təkliflərinə də əhəmiyyət verilməlidir. Bu isə müəssisə mədəniyyətinin inkişaf etməsinə və səmərəli inzibati mexanizmin yaranmasına çox mühüm töhfə olar. Bu, həmçinin ümumi keyfiyyətin artmasına da səbəb olar. İşçinin razı qalması çox vacib məsələdir. Burada işçinin ailəsi, aldığı maaş, tutduğu vəzifə və iş şərtləri də əhəmiyyətlidir. Əgər işçi müəssisədən razı qalmazsa, başqa iş tapmaq istəyəcək. Bu da müəssisənin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərəcək.
Deməli, məsələnin həlli yolu səmərəli idarəetmə və yaxşı planlamadan keçir.
- Müəssisələrin ictimaiyyətlə sosial-mədəni əlaqələri necə olmalıdır?
- Bunun üçün ən vacib məsələ müəssisənin öz sosial məsuliyyətini başa düşməsidir. Məsələn, kimya sənayesi sahəsində fəaliyyət göstərən bir müəssisəni misal kimi nəzərdən keçirək. Tutaq ki, bu müəssisə şəhərin ekologiyasına ətrafa buraxdığı qazlarla mənfi təsir göstərir. Belə olan halda, ətrafda yaşayan insanların həmin müəssisəyə münasibəti heç də yaxşı olmayacaq. Əgər həmin müəssisə müasir texnologiyalardan istifadə etsə, ətraf-mühitə vurduğu zərər də minimuma enər. Bundan başqa, o, parkların salınmasında iştirak etməklə, yaşıllıq əraziləri genişləndirməklə və bu kimi işlərdə yaxından iştirak etməklə insanların sevimlisinə çevrilə bilər. Bu, həm də müəssisənin öz sosial məsuliyyətini dərk etdiyini göstərir.
Başqa bir nümunəni universitetlərdən verək. Məsələn, bir universitetin tibb fakültəsi varsa, onlar qəsəbələrə, ucqar və dağlıq kəndlərə gedərək, orada əhalinin aztəminatlı təbəqəsinin müəyyən tibbi ehtiyaclarını qarşılamaqla, ictimaiyyətlə normal sosial-mədəni əlaqələr qura bilərlər.
www.zaman.az